Türkiye'de Çalışma İzni
Yazan: Editör ekibi
Özet
- Türkiye'de çalışacak yabancıların, çalışmaya başlamadan önce çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti alması gerekir.
- Başvurular e-Devlet girişiyle ÇSGB'nin e-İzin sistemi üzerinden yürütülür; yurt dışında yaşayanlar süreci T.C. büyükelçiliği veya başkonsolosluğunda başlatır.
- Başlıca türler süreli, bağımsız ve süresiz çalışma izni ile Turkuaz Kart'tır.
- Bilgi ve belgeleri tam başvurular için yasal değerlendirme süresi 30 gün; uzatma başvurusu iznin bitmesine 60 gün kala başlayarak yapılabilir ve süre dolmadan yapılmalıdır.
- Geçerli bir çalışma izni, geçerli olduğu sürece ikamet izni yerine de geçer.
Çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının (ÇSGB) düzenlediği ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye'de çalışma ve ikamet hakkı veren izindir (6735 sayılı Kanun m.3/1-c).
Kimlerin çalışma iznine ihtiyacı var?
- Türkiye'de bir işverene bağlı olarak veya kendi adına çalışacak yabancılar. İzinsiz çalışmak ve çalıştırmak yasaktır; izin çalışmaya başlamadan önce alınır (6735 sayılı Kanun m.6/2).
- Montaj, bakım, bilimsel, kültürel veya sportif faaliyet gibi kısa süreli bazı işler için çalışma izni muafiyeti düzenlenebilir. Muafiyetin süresi uzatılamaz; daha uzun çalışma için çalışma izni gerekir (Yönetmelik m.48, m.51/3).
- Mavi Kart sahipleri ile mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri çalışma izni almadan çalışabilir (6735 sayılı Kanun m.6/3).
- Diş hekimliği, eczacılık, avukatlık ve noterlik gibi Türk vatandaşlarına ayrılmış meslekler için çalışma izni verilmez (ÇSGB, hasredilen meslekler).
Başvuru nereye yapılır?
Tüm işlemler e-Devlet girişiyle ÇSGB'nin Yabancıların Çalışma İzinleri Başvuru Sistemi (e-İzin) üzerinden elektronik olarak yürütülür (Yönetmelik m.11/1).
- Türkiye'den: Başvuru doğrudan ÇSGB'ye yapılır. Genel kural olarak yabancının, en az altı ay süreyle düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerli bir ikamet izni olmalıdır (ÇSGB, başvuru türleri).
- Yurt dışından: Yabancı, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki T.C. büyükelçiliğine ya da başkonsolosluğuna çalışma vizesi için başvurur; ardından işveren başvuruyu e-İzin'de tamamlar (6735 sayılı Kanun m.7/1; Yönetmelik m.17).
Çalışma izni türleri
| Tür | Temel özellik | Süre |
|---|---|---|
| Süreli | Belirli bir işverene bağlıdır; yalnızca düzenlendiği işyeri ve işte geçerlidir | Genel kural olarak ilk başvuruda en çok 1 yılKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/1; aynı işveren için ilk uzatmada en çok 2 yılKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/2, sonraki uzatmalarda en çok 3 yılKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/2. İş sözleşmesinin süresini aşamaz (6735 sayılı Kanun m.10/1-2). Yönetmelik, nitelikli işgücü ve yatırımcılar ile bazı gruplar için daha uzun süreler öngörür (Yönetmelik m.32–39) |
| Bağımsız | Bir işverene bağlı olmadan kendi ad ve hesabına çalışma hakkı verir. Yönetmelik örnek olarak limited şirketin ortağı olan müdürünü ve anonim şirketin ortağı olan yönetim kurulu üyesini sayar (Yönetmelik m.29/1); ancak ÇSGB uygulamada işyeri sahibi veya ortağı olan yabancılara süreli çalışma izni vermektedir (ÇSGB) | Süreli düzenlenir; işverene bağlı izindeki süre sınırlarına tabi değildir |
| Süresiz | Uzun dönem ikamet izni olan veya en az 8 yılKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/3 kanuni çalışma izni bulunan yabancılar başvurabilir; şartları taşımak mutlak bir hak sağlamaz (6735 sayılı Kanun m.10/3) | Süresiz; belge beş yılda bir yenilenir (Yönetmelik m.28/4) |
| Turkuaz Kart | Süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlandırır; eşe ve bakmakla yükümlü olunan çocuklara ikamet izni yerine geçen belge verilir (6735 sayılı Kanun m.11) | İlk 3 yılKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.11/2 geçiş süresidir |
Değerlendirme ve uzatma
- Kanuna göre usulüne uygun ve bilgi-belgeleri tam başvurular 30 günKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.7/8 içinde sonuçlandırılır. Eksik belge istenirse süre, eksiklerin yüklendiği tarihten başlar (6735 sayılı Kanun m.7/8; Yönetmelik m.21/2).
- Uzatma başvurusu, mevcut iznin bitmesine 60 günKaynak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.7/3 kala başlayarak yapılabilir ve her durumda izin süresi dolmadan yapılmalıdır. Süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir (6735 sayılı Kanun m.7/3).
Çalışma izni ikamet izni yerine geçer
Geçerli bir çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti ikamet izni yerine geçer (6735 sayılı Kanun m.12/1). Çalışma izni herhangi bir nedenle geçersiz hâle gelirse ona bağlı kalış hakkı da sona erer; başka bir nedenle alınmış geçerli bir ikamet izni ise bundan etkilenmez (Yönetmelik m.57). Uluslararası koruma başvuru sahiplerine, şartlı mültecilere ve geçici koruma sağlanan yabancılara verilen çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmez (ÇSGB, sıkça sorulan sorular).
İki izin arasındaki farkları Çalışma İzni mi, İkamet İzni mi? rehberinde, ikamet izni türlerini İkamet İzni sayfasında bulabilirsiniz. Resmî harç ve bedeller Resmî Harç ve Ücretler sayfasındadır.
Sıkça sorulan sorular
Yurt dışındayken çalışma iznine başvurabilir miyim?
Evet. Önce vatandaşı olduğunuz veya yasal olarak bulunduğunuz ülkedeki T.C. büyükelçiliğine ya da başkonsolosluğuna şahsen giderek çalışma vizesi başvurusu yapar ve bir referans numarası alırsınız. Ardından işvereniniz bu numarayla bilgi ve belgeleri e-İzin sistemine yükleyip başvuruyu onaylar.
İkamet iznim varken ayrıca çalışma izni gerekir mi?
Evet. Mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Buna karşılık geçerli bir çalışma izni, geçerli olduğu sürece ikamet izni yerine de geçer.
İşvereni değiştirirsem çalışma iznim geçerli olur mu?
Hayır. İşverene bağlı çalışma izni yalnızca düzenlendiği işyeri ve adreste geçerlidir. Başka bir işverende çalışmak için yeni çalışma izni gerekir ve bu başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir.
Kaynaklar
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu — m.3, m.6, m.7, m.10, m.11, m.12
- Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği — m.11, m.17, m.21, m.28, m.29, m.32–39, m.48, m.51, m.57
- ÇSGB — Çalışma izni başvuru türleri
- ÇSGB — Türk vatandaşlarına hasredilen meslekler
- ÇSGB — Yabancıların Türkiye'de şirket/işyeri açma şartları ve süreci
- ÇSGB — Çalışma izni sıkça sorulan sorular
Genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık değildir. Başvurunuz hakkındaki kararı yalnızca yetkili idare verir; güncel şartları başvurudan önce ilgili kurumla teyit edin.
Göç İdaresi Başkanlığı, NVİ ve ÇSGB ile resmî bir bağlantımız yoktur.
Ücretsiz Ön Değerlendirme
Durumunuzu kısaca anlatın; size uygun izin türünü ve izlenecek adımları birlikte netleştirelim.
Ön değerlendirme talep edin